İçeriğe atla

cari fiyatlar

Züccaciye Dükkanına Girmiş Çin Gibi

Başlangıç yazımızda Çin ekonomisinin ulaştığı büyüklük nedeniyle artık gelişmekte olan ülke (GOÜ) verilerini birleştirdiğimiz zaman Çin dışındaki ülkelerin etkisi giderek ortadan kaybolmakta olduğundan bahsetmiştik. Şimdi de bu çarpıklığı görsel bir şekilde ortaya koymaya çalışacağız.

Çin’in son 35 yılda hızla büyüyerek dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olduğunu zaten biliyoruz. Hatta Satın Alma Gücü Paritesi’ne (SAGP) göre bakarsak, ABD’yi çoktan geride bıraktı. İşte insanlık tarihinin gördüğü en büyük ekonomik kalkınma öyküsü artık dünyanın birçok yerindeki ekonomistler için bir sorun yaratmaya başladı. Çin’in özellikle -bir çok ekonomik tanıma göre dahil olduğu- gelişmekte olan ülkeler içinde geldiği konum çok daha sarsıcı. Buradaki 19 ülke*, IMF tanımıyla 152 tane olan GOÜ ekonomisinin %80’ini oluşturuyor, yani buradan sonraki analizlerimiz için yeterince açıklayıcı bir alt küme.

gou-pay

Diyelim ki gelişmekte olan ülkeler için bir büyüme grafiği çizmek istiyorsunuz. Bunun en kolay yolu basit aritmetik ortalama almaktır. Bunu yaptığımız zaman da bütün GOÜ’deki büyüme hızının, Çin hariç büyüme hızından çok da farklı olmadığını görüyoruz.

basit-ortalama

Tabi ki azıcık iktisat okumuş herkes, bu hesap yapılırken mümkünse ülkeleri ekonomik büyüklüklerine göre ağırlıklandırmanın daha doğru sonuçlar vereceğini bilir. Biz de söz konusu düzeltmeyi önce dolar cinsi cari fiyatları, sonra da SAGP’yi kullanarak yapıyoruz ki her iki yöntemi de savunacak okurlar mutlu olsunlar (bizim tercihimiz cari fiyatlar).

agirlikli

Her iki yöntemde de net bir şekilde görülüyor ki Çin tek başına GOÜ’deki büyüme hızını göz ardı edilemeyecek kadar yukarı çekiyor. Mesela cari fiyatlarla büyüklüklerine göre ağırlıklandırdığımız GOÜ 2015 yılında %4.7 büyümüş görünürken, bu gruptan Çin’i çıkardığımız zaman büyüme hızı bir anda %2.7’ye düşüveriyor.

İşte bunun içindir ki artık büyüme, sanayi üretimi, dış ticaret gibi tercihen büyüklüklere göre ağırlıklandırılması gereken verilerde GOÜ’den bahsederken “Çin dahil” ve “Çin hariç” iki ayrı hesaplama yapmak daha doğru görünüyor.

Tabi Çin çıkınca Brezilya, Rusya ve Hindistan gibi ülkeler GOÜ evreninde baskın hâle geliyorlar ama bu üç ülkenin toplamı bile Çin’in oldukça gerisinde kalıyor. GOÜ’ler arasındaki bu ve benzeri ayrışmalar son yıllarda “gelişmekte olan ülke” tanımının yetersizliğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirmeye başladı. Hatta Financial Times’ın bu konuya adadığı özel bir bölümü bile var. Ama bunlar başka yazıların konuları…

 

 

*: Arjantin, Brezilya, Çin, Endonezya, G. Afrika, G. Kore, Hindistan, Kolombiya, Macaristan, Malezya, Meksika, Peru, Polonya, Rusya, Şili, Rusya, Tayland, Tayvan, Türkiye.